ગરબા અને દાંડિયા રાસ: ઇતિહાસ, તફાવત અને જરૂરી વાતો

નવરાત્રીની વાત થાય અને ગરબાનું નામ ન આવે, એવું બને જ નહીં. ગુજરાતનું આ લોકનૃત્ય આજે આખા ભારત અને દુનિયાભરમાં વસતા ગુજરાતીઓની ઓળખ બની ગયું છે.

ગરબાનો અર્થ

ગરબો શબ્દ સંસ્કૃતના ગર્ભ અને દીપ સાથે જોડાયેલો માનવામાં આવે છે. પરંપરાગત ગરબામાં કાણાંવાળો માટીનો ઘડો હોય છે, જેની અંદર દીવો પ્રગટે છે. આ ઘડો શરીરનું અને દીવો તેની અંદર રહેલી દિવ્ય શક્તિનું પ્રતીક છે. લોકો આ ગરબા કે મા અંબાની છબીની આસપાસ ગોળ ફરતે ગરબે ઘૂમે છે. ગોળ વર્તુળ જીવનના ચક્રને દર્શાવે છે.

ગરબા અને દાંડિયામાં તફાવત

ગરબામાં તાળીઓ અને શરીરનો લય હોય છે, અને તે સામાન્ય રીતે આરતી પહેલાં માતાજીના માનમાં રમાય છે. દાંડિયા રાસમાં લોકો રંગબેરંગી લાકડાની દાંડી લઈને જોડીમાં રમે છે. દાંડિયાને મા દુર્ગા અને મહિષાસુર વચ્ચેના યુદ્ધનું પ્રતીક પણ માનવામાં આવે છે, જ્યાં દાંડી માતાજીની તલવાર જેવી છે.

કેટલાંક જાણીતાં સ્ટેપ્સ

બે તાળી, ત્રણ તાળી અને હીંચ જેવાં સ્ટેપ્સ સૌથી વધુ રમાય છે. નવા લોકો માટે બે તાળી સૌથી સરળ છે, જેમાં બે ડગલાં આગળ વધીને બે વાર તાળી પાડવામાં આવે છે. ધીમે ધીમે લય પકડાઈ જાય છે. ટીટોડો અને પોપટિયું પણ ઘણી જગ્યાએ લોકપ્રિય છે.

ગરબે ઘૂમવા જતાં પહેલાં

આરામદાયક અને હવા ઉજાસવાળાં કપડાં પહેરો. ચણિયા-ચોળી કે કેડિયા સાથે એવાં જૂતાં કે મોજડી પસંદ કરો જે લપસે નહીં. રમતાં રમતાં પાણી પીતા રહો, કારણ કે કલાકો સુધી ઘૂમવાથી શરીરમાં પાણીની ઉણપ થઈ શકે છે. જો ઉપવાસ હોય તો રમતાં પહેલાં ફળ, દૂધ કે મખાણા જેવું હળવું કંઈક જરૂર ખાઓ. મોડી રાત્રે પાછા ફરતી વખતે ગ્રુપમાં રહો અને ઘરનાંને જણાવી રાખો કે તમે ક્યાં છો.